O literaturze słów kilka

Tomasz Jakut
O literaturze słów kilka

Czasami do głosu dochodzi moje polonistyczne wykształcenie i sięgam po lekturę, która jest – by rzec łagodnie – niezwykle hermetyczna i porusza problemy równie abstrakcyjne, co zasada nieoznaczoności Heisenberga. Tym razem do moich rąk trafiła książka Cortazara O literaturze.

cortazarKsiążka ta jest zapisem 8 wykładów, jakie Cortazar wygłosił w Berkeley w roku 1980. Ten fakt powoduje, iż cała książka nabiera niezwykłego charakteru. Mamy do czynienia bowiem z tekstowym zapisem słowa mówionego. Niby nic wielkiego, ale gdy pochyli się nad tym problemem nieco bardziej, wówczas dostrzeżemy niezwykle subtelny żart czyhający w tym – niby całkowicie nieistotnym – szczególe. Cortazar opowiada bowiem o literaturze, a ta wywodzi się bezpośrednio od podań słownych. Tym samym można powiedzieć, że wykłady Cortazara przeszły tę samą drogę ewolucyjną, co literatura (czyli temat wykładów!). So meta!

Pozostawiając jednak na boku całkowicie niestrawne i hermetyczne żarty metaliterackie, przyznać należy, że fakt, iż książka jest spisaniem wykładów, wprowadza także element „luźnego” języka. Cortazar nie wygłasza bowiem wykładu, który był żmudnie przygotowany zawczasu i wklecony w sztywne formy akademickiego dyskursu. Nie, Cortazar robi coś zupełnie innego. Wychodzi do słuchaczy i… zaczyna gawędzić. Snuje opowiadanie o opowiadaniach.

A przyznać trzeba, że to opowiadanie niezwykle zajmujące, które porusza nie tylko problemy literackie, ale też – a może przede wszystkim – problem kondycji pisarza, zatem – człowieka. I to nie jakiegoś tam człowieka, lecz konkretnego, osadzonego w konkretnej czasoprzestrzeni – realnego, mającego własne doświadczenia życiowe. Bo to na ich kanwie Cortazar tworzy, czego dowodów dostarczy wielokrotnie w swoich gawędach. Cortazar używa literatury wyłącznie jako pretekstu. Pretekstu do przyjacielskiej rozmowy o człowieku i… o sobie samym. I słuchacze chętnie się na to godzą, zaczynają grać w tę „grę”.

Bo właśnie o to chodzi w literaturze – żeby była zaczątkiem wspólnoty.


Julio Cortazar
O literaturze. Wykłady w Berkeley,1980
Miejsce i rok wydania: Gdańsk, 2016
Wydawnictwo: Wydawnictwo w Podwórku
Okładka: miękka
Stron: 300

Tomasz Jakut

W niektórych kręgach znany bardziej jako Comandeer. Nadmiernie owłosione indywiduum zajmujące się dwiema całkowicie sprzecznymi ze sobą dziedzinami życia, jakimi są pisanie i programowanie. Przez jednych wyklinany jako zbytni konserwatysta w sprawach czystości kodu, przez drugich wskazywany jako przykład nieustannego narzekania przy pomocy pióra. Wiecznie niezadowolony i gotowy do krytykowania wszystkiego, co można skrytykować. Nic zatem dziwnego, że w Magnifier przypadła mu rola korektora…

Komentarze

Napisz komentarz
Zamknij formularz komentowania
Napisz komentarz

Brak komentarzy